tankar frå varanger

Dagens værrapport: Grått, vind og litt snøføyk.

Men når ein hiv på seg scooterdressen, går ned i Ytrebyfjæra og stirrer uværet inn i kvitauget, så ser ein at det finnes mange fargenyansar i dag og. Og mange motiv.

Som trassige sjåer. Små verneverdige bygg, satt opp av gamle kvænar og i hine dagar brukt som båt, redskapshus, fjøs, i enkelte tilfelle som bustadhus.

Og gamle ting som har tatt turen ut, og som aldri kjem seg inn igjen.

-Å, ja. Du feire jul ennå?

Det var nok eit av desse meir krevjande spørsmåla som blei stilt meg ein dag.

Det har seg nemleg slik at eg kan vera temmeleg treg. Det kan gå langt ut i desember før eg endeleg får opp den julestjerna. Og når ho først er oppe, så kan det gå lang tid før ho blir tatt ned igjen.

Så ho heng der like så godt ennå.

Dette forvirrar og uroar ein del vadsøværingar.

Det blir eit forstyrrande element i kvardagen deira.

Møter stadig nokon som halvvegs spør og konstaterer at ho heng der og lyser fred over byen.

Trudde eigentleg at folk flest var blitt vante med at eg kan gjera litt rare og uvante ting.

Men ein gong over påske blir ho nok tatt ned.....Eller eigentleg er det jo ingen vits. For då er det jo snart ei ny jul. 

Har dreve med favorittsysselen min i dag. Laurdags føremiddag. Stått med kaffekoppen og sett ut vindauget. I dag er det klart vær, kaldt og vind. Det plystrar rundt veggene. Frostrøyken står tett ute i fjorden.

Og helgefreden har senka seg.

Seinare i helga har eg tenkt å klippa av alle telefon og straumledningane rundt omkring. Dei står i vegen!

Det skjer i Vadsø igjen. I kveld, laurdag kl. 22 er det konsert, "Bossa Nordpå" på Boksen på Hermetikken. Heftige, brasilianske rytmar ifølgje førehandsomtalen, framført av nordnorske musikarar og sangar Marit Sandvik.

I morgon blir det konsert i kyrkja kl. 18........nei, søren. Nå har eg tatt feil på datoen. Det er søndag 6. februar. Obs, obs! (Og eg som har sagt til diverse folk at det er søndag 30.) I alle fall er det ein ny støttekonsert for flaumofra, denne gong arrangert av det liberianske gospelkoret. Der skal me i Daap òg opptre.

"Så løp og hør!"

(Søndag den 6. februar...)

-Nå, du e lærer ennå?

Spørsmålet kom frå innehavaren av nærbutikken, etter at varene hadde passert kjøpedisken og pengane var levert.

Det var eit av dei meir krevjande spørsmåla ein kan få. Meir enn "Nå, ka du si`r", eller "nå, ka?"

Spørsmålet i butikken krevde eit meir utfyllande svar.

Så eg svarte at;

-jo, eg er jo det, ja.

Og såg samstundes at det låg noko meir på lur, der han smilte litt bakom barten.

-Ja, e du lærer i matematikk også?

Augene våre møttest straks i eit felles "he-he-he-he".

-Nei, svara eg.

-Viss eg hadde vore lærar i matematikk, så hadde resultatet av den nasjonale mattetesten blant elevane blitt dratt fullstendig ned i botnen, og aldri kome seg opp igjen.

-Sier du det, ja. He-he-he-he.

Så var det å snakka litt om korleis det er å vera lærar. Og litt om skuleverket. Og litt anna forskjellig. Innan eg pakka saman varene og me ynskte kvarandre ein god kveld.

Eg er faktisk veldig glad for å ha ein slik nærbutikk. Det er veldig fint å kunna spasera bort og kjøpa frukostvarer ein laurdags morgon.

Og det er sosialt.

Butikken står ikkje øvst på listene over forretningar med dei billegaste prisane. Datoen på varene er visst ikkje alltid så oppdaterte heller, ifølgje enkelte undersøkingar.

Men her møter ein ikkje det monotone "hei", og "ha en god dag" med den opplærte, litt dvaske blikkontakten.

Denne forretningen køyrer varer ut til gamle pensjonistar lenger ute ved kysten. Dei hjelper til med å partera kjøtt og fisk for ein liten slant. Eller å fortelja om kor det er fersk fisk å få tak i.

Det er mogleg at "det enkle ofte er det beste". Men viktigast er det å ha sjel. Butikksjel.

Det har tradisjonelt sett ikkje vore særleg lett å bli fotballstjerne her i arktiske strok. Fotball, snø og masse vinter høver jo ikkje så godt saman.

Difor har dei fleire stader i fylket flytta fotballen innandørs, som i denne fotballhallen i Vadsø. Dermed kan dei springa på grønt "gras" heile året og ha fotballturneringar, slik dei hadde det i går.

Då blei det halden "Sigurd Rushfeldt-cup".

Sigurd Rushfeldt er ein av Vadsø sine største sønner. Folk i byen er veldig stolte over å ha fostra ei slik stjerne. Like mykje gjeld det Morten Gamst Pedersen. Ein kan sjå det i blikket på gamlekara kor stolte dei er. Når dei sit på den brune puben Pintos og ser fotballkamp der ein eller begge stjernene er involvert.

Og det er stort for dei yngre, håpefulle som spring omkring i fotballhallen, når Rushfeldt og Gamst Pedersen kjem innom og lærer frå seg eit og anna tricks.

Sonen min er ein av dei håpefulle. Har difor for lengst avtalt med han, at viss han blir ei fotballstjerne, så skal han kjøpa eit nytt, stort, fint hus til meg. Og ein ny bil. Ein BMW Cabriolet, eller noko slikt.

Og berre så det er sagt; I går var han med på laget som vann finalen i "Sigurd Rushfeldt-cup".

Det er så vanvittig godt!

Brått var ho der. Skulle ha vist seg på måndag. Men eit tett skylag hindra det. Inntil i dag, då det letta litt i horisonten.

Ungane på skulen har venta og venta. Kikka ut vindauget. Venta på å få ha solfest. Få syngja solsangen. Eta solboller. Men bollene og festen måtte venta, sidan ho gøymde seg så godt.

Og så, i dag, laurdag, var ho der. så nå blir det snart fest.

Brukte opp eit minnekort omtrent i kameraet. Stod etterpå andektig med kaffekoppen og berre såg.

Inntil nye skylag glei forbi og sola til slutt seig ned bakom fjellet.

Kjente brått kor eg har savna henne. Og kor godt det var å få henne tilbake.

Før snømåking...

Det har storma mykje i det siste. Mest i den virtuelle verda. Ikkje så mykje ute. Tenkte eg skulle avreagera med litt snømåking.

Så langt i år har det vore lite å måka. Tidlegare vintrar noko heilt anna. Opptil to meter med snø å fjerna frå den lange oppkjørselen. Og når alt var gjort, bles Kong Vinter to nye metrar. Kunne halda på ein heil kveld og vakna om morgonen, kikka ut og oppdaga at alt arbeidet hadde vore til ingen nytte.

Det er nestan så det er litt kjedeleg i år.

Må elles vedgå at eg har prøvd å vera ganske idealistisk. Skulle i mange år på død og liv ta den snømåkinga med eiga muskelkraft. Og slett ikkje ved hjelp av noko forbrenningsmotor.

Medan det kvein i snøfresarar overalt i nabolaget, stod eg og svetta med muskelkrafta mi.

Verst var det å sjå næraste naboen som brukte ein diger brøyt til å rydda bort alt fint og flott på to minutt. Medan eg reiv og sleit i mange timar.

Og neste dag: To nye metrar med snø . Berre i min oppkjørsel.

Så ga eg opp måkinga. Og kom meg ikkje ut med bilen. Trakka berre ein smal sti ned til vegen.

-Det var jo like greit, tenkte eg.

-Bil er noko oppskrytte greier. Best å bruka sparken.

På den tida måtte sønnen min transporterast til ein skule, fem kilometer unna.

Så han fekk sitja på sparken.

Oppdaga kjapt at det den morgonen låg 30 cm med våt snø på vegane som ennå ikkje var rydda bort. Eg hadde dårleg tid til jobben. Og ei altfor varm jakke.

Då eg hadde kome halvvegs og det var 10 minutt igjen til jobben starta, kunne andre foreldre i bilane sine sjå eit illraudt andlet over ei tjukk, grå jakke som stampa febrilsk i den tunge snøen. Med ein blid, liten guttunge framfor seg.

På ettermiddagen ringte eg naboen.

-Du, eeee,...kunne ikkje tenkja deg å måka oppkjørselen min òg med brøyten din?

...og etter...

Ny skitur i dag. Var så treg at det blei mørkt før eg kom meg til fjells i dag òg. I dag var det meir overskya. Frostrøyk i fjorden og innover byen.

Så lyset på fjellet kom i stor grad frå byen, der det skein opp mot det låge skylaget.

Ein liten busk helsa på vegen oppover fjellet.

Det er eit aldri så lite opprør blant bloggarar i Sprayblogg.

Årsaka er at Sprayblogg brått blir endra frå gratistilbod til betalteneste. Me som skriv må altså enten betala for vår eigen skriving, eller godta ein gratisversjon som er dårlegare enn det som har vore gratis før (reduksjon frå 10 til 5 megabyte og ingen moglegheiter til personlege endringar av layout).

Dette irriterer mange bloggarar, og det blir trua med å flytta bloggane til ein ny nettstad. På Sprayblogg sitt eige diskusjonsforum og i forskjellige bloggar er det ein del heftige diskusjonar om dette nå (Sjå blant anna "hjemmeside med dagbok" og "klage til Sprayblogg").

Blogging, eller weblogging er ganske likt det å skriva på ei heimeside. Forskjellen er at det er lettare å leggja inn tekst og bilete på ei ferdig tilrettelagt side. Og kven som helst kan skriva kommentarar til artiklane. Det har blitt ei offentleg nettdagbok der det står alt mogleg som kvar og ein måtte ha lyst til å formidla.

Sprayblogg er ein av mange som har tilbudt eigne, gratis nettsider til alle skriveglade, men er nå ein av dei som har gjort gratistilbodet dårlegare.

Dette er ein velkjent metode blant mange dataselskap. Å først lansera ei gratisteneste. Så, når programmet er godt i bruk, blir det krevd pengar, medan gratisversjonen blir dårlegare og vanskelegare å bruka. Programmet skaper rutinar blant brukarane, som inneber at dei føler seg tvungen til å betala.

Og viss me nettbrukarar ikkje passar på, er det til slutt veldig mykje av dataaktiviteten vår som kostar pengar.

Bloggarar er blitt kalla "Den femte statsmakt". Amerikanske bloggarar sine diskusjonar under presidentvalet skal vera eit eksempel på det.

Det føles vel svært å definera oss som ei statsmakt, når eg ser på små betraktningar i forskjellige bloggar over våre små liv.

Men blogging har blitt ein fantastisk kanal for skrive og formidlings-glede. Bloggarane skriv av hjertens lyst, les andre sine bloggar, kommenterer andre sine artiklar, gir kvarandre gode råd, skaper sitt eige fellesskap og brukar elles mykje tid på fargar, bilete og utsjånad av eigen blogg.

Og bloggarane blir berre fleire og fleire.

Så kanskje det er på tide at bloggarane organiserer seg i sin eigen interesseorganisasjon? Når me står samla, blir me, om ikkje ei femte statsmakt, så i alle fall ei gruppe med tyngde.

Parolen vår burde bli;

-Ja til gratis blogging av det frie ord.

og;

-"Bloggere i alle land, foren dere!"

Er litt treg. Og det lønnar seg ikkje når dagslyset er temmeleg kort. Men å gå til fjells på ski i månelys er heller ikkje å forakta. Slik det var i ettermiddag. Har hatt ein tur på ski tidlegare i vinter. Då var det endå mørkare. Så denne gongen våga eg meg endå eit stykke lenger innover.

Fjellet nord for Vadsø er flatt. Berre ein lett stigning etterkvart som ein går innover. Så dermed kan ein sjå fjorden bak seg heile vegen. Og fjellet, det drar deg. Innover og innover. Enten det er lyst eller mørkt. Og i mørket er det ekstra trolsk å vera der.

Jentegruppa Fireflies hadde avskjedskonsert på Zero-kafèen i ettermidag. Vel. Avskjedskonsertar har ein tendens til å bli gjentatt her. Så det er ikkje umogleg at det blir ein til. Og så ein til. Etter det eg veit, har dei i alle fall hatt minst ein avskjedskonsert tidlegare.

Fireflies har opptrådt med swingande, amerikanske slagarar, som "Drinkin Rum and Coca Cola" i ein kombinasjon av god, fleirstemt vokal, sjarme og innøvde rørsler.

Men så skjer det som ofte skjer i Vadsø. Nokon flyttar. Og det blir vanskeleg å fortsetja. Denne helga var derimot alle samla i byen. Men snart skal visst endå fleire av dei flytta. Så det spørs kor mykje Fireflies det blir til slutt.

Synd. For slik sjarme trengs i byen.

Det går mot lysare tider. Om ikkje så lenge vil sola visa seg igjen. Det varer ikkje så lenge, dette lyset. Ennå. Men det er godt å sjå at det blir, ja...lysare. Relativt sett.

Sit her på laurdags føremiddag og kikkar ut. På alle skorsteinane til naboane som det ryk varmt og godt ut av. Naboane, som sikkert òg sit inne og kosar seg med lun vedfyring og som kikkar ut på lyset.

Ei kråke ser òg ut til å kosa seg. Sånn relativt sett.

Vel så fint er det å sjå mot nord, der himmelen speglar seg i lyset frå sør. På klare, fine dagar som i dag skin det i blått og rosa.

Litt meir snø har det kome òg. Det gir lyster. Som å gå på ski. Skli innover fjellet. Mot nord.

Og snart er sola tilbake.

-Når nån voksne spørr, "nå, ka du si`r?" Ka man ska svare da??

Spørsmålet kom frå sonen min ein gong.

Og eg, som berre er ein skarve vestlending, var ute av stand til å svara på eit så komplisert spørsmål.

Har sjølv hatt problem med å svara når dette spørsmålet kjem. Og det kjem i grunnen ganske ofte, frå folk flest i Vadsø.

Så eg har lært meg eit standardsvar, som "nei, eg seier nå i grunnen minst mogleg", eller noko slikt.

Henriksen-brødrene frå Vadsø/Kirkenes (mest Kirkenes) har i boka "Ka du sir til godt" ei utførleg handsaming av dette og andre, finnmarkske uttrykk og særtrekk.

Som;

-Ka dåkker ålle med?
-Jo, vi hold nu på med ei bok.

-Javel, ja.

Lenger ute ved kysten er spørsmålet endå meir skoren inn til beinet, som;

-Nå, ka?

Og svaret kan vera berre eit,

-Nææææiii......

Og så ferdig med den saken.

Så slik går nå dagane.

I dag blei det arrangert fakkeltog i Vadsø til minne om flaumkatastrofen. Ein del kom, kjøpte ein fakkel og deltok i toget.

Idrettslaga i byen stod for arrangementet.

I kveld blir det arrangert ein støttekonsert på Boksen med lokale artistar.

Det er stor avstand mellom Vadsø og Asia. Men ikkje større enn at katastrofen har gjort inntrykk.

Nokre gonger i livet har eg tatt slike store steg.

Som den gong eg berre bestemte meg for å reisa frå Vestlandet og nordover til Vadsø.

Og den gong eg sa opp jobben, tok meg ny utdanning og fekk meg ein heilt ny, type jobb.

I dag har tatt eit nytt, slikt stort steg.

Eg har nemleg kjøpt meg ny badevekt!

Den gamle vekta er mildt sagt sliten, etter eit langt liv. Noko særleg nøyaktig på vekta er den heller ikkje. Eit avvik på mellom fem og ti kilo, trur eg.

Så då var det på tide å skifta den ut.

Har kjøpt ei slik moderne, digital. På nærbutikken til Gunnar. Den skin så fint i glas og greier.

Så var det å testa vekta mi, då, på den nye, digitale...........å, fytti, h..................

Er heime i kvardagen igjen. Litt lang ferie gir farlege lyster. Som å ha ferie resten av livet.

Kom til Kirkenes seint søndags natt. Køyrde rundt fjorden til Vadsø. Heime på morgonkvisten.

Vel heime kom skrivelysta tilbake. Fekk ordna ein del i teksten og omsider lagt inn ein del bilete frå turen til Berlin.

Og oppdaga først etter tilbakekomsten kor ufatteleg den flaumkatastrofen i Asia er. På Gardermoen stod politi og helsepersonale klare til å ta imot dei som kom frå verdsdelen. Kjøpte Dagbladet der bilete av ein av dei enorme bølgene skreik mot meg.

Det var det første innehavaren i nærbutikken i Ytrebyen i Vadsø snakka om, då eg kom inn der, neste dag. Han rista på hovudet over tragedien.

I Vadsø blir det elles ein støttekonsert med diverse artistar nå i helga.

Ser korleis det pregar ein god del folk her.

Så har me gjort unna feiringa med alle tyskarane ved Brandenburger Tor og Unter den Linden. Kom først fram der det stod ein scene med dunkande musikk. Me kommenterte at dette var då vel ikkje så svært??? Ikkje meir folk enn me kunne ha samla i Vadsø på ein god dag. Lite imponerande for to vadsøtypar...inntil me oppdaga at me stod BAK scenen.

Me havna så inn i ein malstraum av folk som segla ved sida og mot framsida av scenen. Veldig trangt. Og ingen sjangse til å bestemma kor me skulle gå. Haldt godt fast i handa til 13-åringen. Dette føltes ikkje trygt. Det vesle hovmotet hadde forsvunne heilt. Her gjaldt det berre å halda seg fast. Etterkvart som me kom på rette sida, opna det seg eit folkehav me ikkje hadde sett maken til. Lenger bak var det ikkje fullt så trangt. Men nok av folk uansett.

Sønnen min var ivrig etter å koma seg opp i eit pariserhjul i nederste del av folkehavet. Og då me var på toppen, såg me at det var dobbelt så mykje folk bak pariserhjulet òg. Mein Gott!

Det var salgsboder, glüwein, bratwurst dundrande rockerytmar overalt. Klokka 12: Eit overdådig fyrverkeri. Kinaputtar som small overalt. Og folk, folk folk. To millionar, trur eg. På veg tilbake til bustaden var det å gå i ein ny, endelaus malstraum. Hadde ei god stund ingen kontroll over kva gate me skulle gå i. Ja. Dette var forsåvidt noko anna enn å feira nyttår i Vadsø.

Avslutta heile ferien dagen etterpå med konsert. Brasiliansk samba. Ganske mette til slutt. Det heile var ein smule annleis, kan me sei. Men nå skal det bli godt å koma heim.